Prof. dr hab. Agnieszka Basta - Kaim


Prof. dr hab. Agnieszka Basta - Kaim
Stanowisko
Profesor zwyczajny

Wszystkie publikacje
  • OPUS 5: Rola chemokin w patogenezie depresji i molekularnym mechanizmie działania leków przeciwdepresyjnych, grant zakończony (2014-2017)
    Celem projektu było określenie u dorosłych - 3-miesięcznych samców szczurów szczepu Sprague-Dawley w strukturach mózgu (kora czołowa, hipokamp) ekspresji i poziomu wybranych chemokin (fraktalkiny/CX3CL1[neurotactin NTN] i MCP-1/CCL2 [monocyte chemotactic protein 1/chemokine CC motif ligand 2] oraz SDF-1/CXCL12 [stromal cell-derived factor 1]) oraz ich receptorów w zwierzęcym modelu przypominającym depresję. Jednocześnie u dorosłych zwierząt zbadany został wpływ leków przeciwdepresyjnych o różnym mechanizmie działania (desipramina, fluoksetyna, tianeptyna, wenlafaksyna) na układ chemokina – receptor. Wcześniejsze badania pokazały, że stres prenatalny jest czynnikiem ryzyka rozwoju depresji w późniejszym okresie życia (w wieku 3 miesięcy), dlatego też w projekcie przeprowadzono również badania już u młodych zwierząt, z zastosowaniem techniki ex vivo – hodowli organotypowych hipokampa, która stanowi unikalny model badawczy umożliwiający zachowanie naturalnych połączeń pomiędzy układem immunologicznym i neuroendokrynnym, cytoarchitektury oraz funkcjonalnych interakcji neuron - glej, co pozwoliło zbadać molekularny mechanizm udziału chemokin i ich receptorów w  genezie zmian obserwowanych w wieku 3 miesięcy.
  • OPUS 10: Określenie roli białek neuronalno-mikoglejowych CX3CL1-CX3CR1 oraz CD200-CD200R w molekularnych mechanizmach działania leków przeciwpsychotycznych w neurorozwojowych modelach schizofrenii: badania in vivo i in vitro, grant w trakcie realizacji
    Najnowsze wyniki wskazują na duże znaczenie niektórych białek, w tym fraktalkiny (CX3CL1) oraz antygenów powierzchniowych, takich jak CD200, oraz ich receptorów (CX3CR1, CD200R) w kontroli i utrzymaniu komunikacji neuronalno-mikroglejowej. Kluczowe znaczenie biologiczne tych mechanizmów wynika ze specyficznej lokalizacji liganda (CX3CL1, CD200) głównie na neuronach oraz receptorów (CX3CR1, CD200R) na komórkach mikrogleju.
    Dlatego też celem projektu jest określenie roli wybranych układów białek neuronalnych i mikroglejowych: fraktalkiny (CX3CL1) oraz antygenu CD200 i ich receptorów (CX3CR1, CD200R) nie tylko w patogenezie schizofrenii, ale także w mechanizmach działania leków przeciwpsychotycznych.
    Realizacja projektu pozwoli wyjaśnić rolę zaburzeń badanych układów białek w ontogenezie mózgu w patomechanizmach zachorowania na schizofrenię w dorosłym życiu, a z drugiej strony daje szansę odkryć nowe potencjalne punkty uchwytu dla działania leków przeciwpsychotycznych.
    Co więcej, podatność układów CX3CL1-CX3CR1 oraz CD200-CD200R na modulację przez leki atypowe może dać nowe, praktyczne narzędzie dla podniesienia skuteczności farmakoterapii schizofrenii, zwłaszcza jej symptomów negatywnych oraz kognitywnych.
  • HARMONIA 9: Modulacja procesów zapalnych z zastosowaniem nowych agonistów receptorów formylowych ALX/FPR2 jako nowa strategia terapeutyczna depresji, grant w trakcie realizacji (2018- )
    Jednym z czynników sprzyjających rozwojowi depresji jest nasilony i długotrwały stan zapalny związany z dysfunkcją endogennych procesów kontrolujących jego wyciszanie. Z danych klinicznych wynika, że leki przeciwzapalne wykazują wyraźne działanie przeciwdepresyjne, jednak ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych skutków ubocznych wynikających m.in. z całkowitego hamowania w organizmie reakcji zapalnych, ich wykorzystanie w farmakoterapii depresji jest mocno ograniczone. Dlatego też celem tego projektu jest zbadanie możliwości zastosowania nowej strategii leczenia depresji, która polega na wzmocnieniu endogennych mechanizmów wygaszania szkodliwej reakcji zapalnej poprzez stymulację peptydowych receptorów formylowych FPR2, przy równoczesnym zachowaniu prawidłowych funkcji prozapalnych ratujących życie. Badania prowadzone są na trzech płaszczyznach: in vitro na hodowlach pierwotnych mikrogleju, ex vivo na hodowlach organotypowych hipokampa oraz in vivo na dorosłych szczurach stanowiących dwa różne zwierzęce modele depresji (stres prenatalny oraz jednorazowe podanie lipopolisacharydu). Wzmacnianie wygaszania reakcji zapalnej prowadzone jest z użyciem nowych moczniko-pochodnych agonistów receptora FPR2. W trakcie realizacji projektu oceniony zostanie wpływ nowych agonistów receptora FPR2 na procesy śmierci/przeżycia komórek, poziom NO, aktywność iNOS, ekspresję genów i poziomy wybranych cytokin i chemokin o profilu pro- i przeciwzapalnym. Ponadto zbadany zostanie molekularny mechanizm działania badanych agonistów oraz rola ekspresji receptora FPR2 na komórkach mikrogleju w przeciwzapalnych efektach badanych agonistów. Co więcej, zastosowanie dwóch modeli zwierzęcych umożliwi ocenę wpływu nowych agonistów receptora FPR2 na zachowanie zwierząt, a także na poziomy markerów fenotypów M1 i M2 mikrogleju oraz czynników pro- i przeciwzapalnych w hipokampie i korze czołowej ich mózgów.
  • Grant Joint Programme – Neurodegenerative Disease Research (JPND): EpiAD: Effect of early and adult-life stress on the brain epigenome: relevance for the occurrence of Alzheimer’s Disease and Diabetes-related dementia, grant w trakcie realizacji (2018- )
    Celem projektu jest ocena wpływu stresu prenatalnego na rozwój demencji starczej w przebiegu choroby Alzheimera i cukrzycy typu 2, a także określenie czy efekt stresu prenatalnego jest modulowany przez działanie dodatkowych czynników stresogennych występujących w życiu dorosłym. Ponadto w projekcie przewidziane jest zbadanie czy stres prenatalny i/lub czynnik stresogenny (dieta wysokotłuszczowa) w dorosłym życiu prowadzą do zaburzeń ścieżki insulinowej w mózgu, sprzyjających rozwojowi choroby Alzheimera i demencji towarzyszącej cukrzycy typu 2.
    Zaplanowane w ramach projektu badania behawioralne i biochemiczne prowadzone będą z wykorzystaniem myszy transgenicznych APPNL-F/NL-F, które stanowią unikatowy model choroby Alzheimera, gdyż wykazują wiele typowych dla niej zaburzeń (m. in.: odkładanie się płytek amyloidu, utrata połączeń synaptycznych). Co więcej, wykorzystywane będą także myszy C57BL/6, które karmione będą dietą wysokotłuszczową, w celu wywołania cukrzycy typu 2.
  • Projekt Fundacji Alzheimer's Association: Drug Development of Pro-resolving ALX/FPR2 Agonists for Alzheimer’s Disease, grant w trakcie realizacji (2018- )
    Celem projektu jest ocena potencjalnej efektywności nowych moczniko-podobnych agonistów receptora FPR2 jako narzędzia służącego do wyciszania procesów zapalnych. Do realizacji założeń projektu wykorzystywane są zwierzęta transgeniczne knock-out FPR2-/-. Badania obejmują syntezę i wielopłaszczyznową weryfikację chemiczną nowych moczniko-podobnych agonistów FPR2, badania post in vivo (hodowle organotypowe) oraz in vivo (testy behawioralne). Korelacja wyników uzyskanych post in vivo z wynikami in vivo pozwoli na wytypowanie najbardziej obiecujących nowych antagonistów FPR2, jako potencjalnych związków do modulacji procesów zapalnych, poprzez ich wyciszanie w warunkach współwystępowania stanu zapalnego oraz choroby Alzheimera.

Krajowa

  • Katedra Farmakologii CM UJ (Kraków)
  • Katedra Neurologii CM UJ (Kraków)
  • Zakład Biochemii Toksykologicznej, Wydział Farmaceutyczny CM UJ (Kraków)

Międzynarodowa

  • Brain Mind Institute, School of Life Sciences, Ecole Polytechnique Fédérale Lausanne (Lozanna, Szwajcaria)
  • Center for Molecular Neurobiology Hamburg (Hamburg, Niemcy)
  • Centro de Biología Molecular Severo Ochoa, Universidad Autonoma de Madrid (Madryt, Hiszpania)
  • Department of Neurology, University Hospital La Paz (Madryt, Hiszpania)
  • Dipartimento di Farmacia – Scienze del Farmaco, Universita degli Studi di Bari Aldo Moro (Bari, Włochy)
  • Institute for Laboratory Animal Science, University Hospital RWTH (Aachen, Niemcy)