Zespół II


Profil badawczy


W ostatnich latach Zespół II koncentruje się głównie nad wpływem nowych substancji psychoaktywnych (NSP), w Polsce potocznie nazywanych dopalaczami, na ośrodkowy układ nerwowy i ich potencjalnym działaniem neurotoksycznym. Związki te wykrywane są np. w tabletkach ekstazy, które przyjmowane są w celach pobudzjących głównie przez młodych ludzi (wg danych GIS 16-24 lat). Jednakże poza deklarowanymi własnościami psychostymulującymi NSP odznaczają się szerokim spektrum działań niepożądanych. Istnieją przypuszczenia, że NSP mogą posiadać większy potencjał neurotoksyczny niż 3,4-metylenodioksymetamfetamina (MDMA) czy metamfetamina. Jak dotąd stwierdziliśmy, że jednorazowe i wielokrotne dawki NSP powodują znaczne zmiany w uwalnianiu dopaminy, serotoniny, glutaminianu i kwasu γ-aminomasłowego (GABA) w różnych strukturach mózgu szczura. Badania te wykonywane są metodą mikrodializy u swobodnie poruszających się zwierząt oraz HPLC. Analizujemy także mózgową zawartość neuroprzekaźników monoaminergicznych w celu określenia ich deficytu jako wskaźnika uszkodzenia zakończeń nerwowych. Dodatkowym parametrem, który może świadczyć o postępującach zmianach neurodegeneracyjnych jest określenie stopnia uszkodzenia DNA za pomocą testu kometkowego. W ramach badań NSP Zespół II posługuje się także wieloma testami behawioralnymi. Odrębnym projektem Zespołu II jest badanie neurotoksycznego działania MDMA podawanej łącznie z kofeiną, którą znajdowano w tabletkach typu "party pills" stosowanych w celach rekreacyjnych. Obie substancje powodowały drastyczne zmiany w uwalnianiu monoamin w mózgu myszy po podaniach jednorazowych i wielokrotnych. Obserwowane było także znaczne uszkodzenie DNA świadczące o obecności stresu oksydacyjnego. Zespół II zaangażowany jest także w liczne współprace z innymi zakładami instytutu. Zajmuje się m. in. interakcją leków przeciwdepresyjnych i przeciwpsychotycznych jako nowych alternatywnych terapii w depresji lekoopornej i schizofrenii chronicznej. W tym celu badane jest uwalnianie dopaminy i serotoniny w korze frontalnej szczura. Zespół uczestniczy także w projektach nad poszukiwaniem nowych leków antydepresyjnych i przeciwpsychotycznych wśród licznej grupy nowo zsyntetyzowanych ligandów i modulatorów podtypów receptorów metabotropowych dla glutaminianu. Analiza substancji neuroprzekaźnikowych wykonywana jest z użyciem wysokosprawnej chromatografii  cieczowej (HPLC) z detekcją elektrochemiczną,  kulochemiczną i fluorescencyjną.


Metody badawcze:

1. mikrodializa mózgu szczura i myszy

2. wysokosprawna chromatografia cieczowa (HPLC) z detekcją elektrochemiczną, kulochemiczną, fluorescencyjną

3. ocena uszkodzenia DNA za pomocą testu kometkowego (comet assay)

4. testy behawioralne

Najważniejsze dwa odkrycia w ciągu 3 ostatnich lat
1. Wykazanie antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych własności antagonistów receptorów A2A jako nowej niedopaminowej terapii choroby Parkinsona.
2. Nasilanie przez kofeinę psychostymulujących i neurotoksycznych efektów MDMA (ekstazy) u myszy.

Słowa kluczowe:

- dopamina, serotonina, glutaminian, GABA, adenozyna

- receptory i uwalnianie neuroprzekaźników in vivo (mikrodializa)

- nowe substancje psychoaktywne (NSP)

- neurodegeneracja

- neurotoksyczność

- oksydacyjne uszkodzenie DNA (test kometkowy)

- stres oksydacyjny, wolne rodniki

- ligandy receporów metabotropowych dla glutaminianu

- leki przeciwdepresyjne i atypowe leki przeciwpsychotyczne



Wszystkie publikacje
  • Własności farmakologiczne i neurotoksyczność nowych pochodnych NBOMe, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska

    OPUS11 2016/21/B/NZ7/01131

  • Dopalacze – efekty w ośrodkowym układzie nerwowym i neurotoksyczność (grant NCN OPUS-5 nr 2013/09/B/NZ7/04104, 2014-2017); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska


  • Wpływ nowych antagonistów receptorów adenozynowych A2A na procesy zapalne związane z neurodegeneracją neuronów dopaminowych w chorobie Parkinsona (grant MNiSW nr N N405 272337, 2009-2012); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Potencjalne zastosowanie antagonistów receptora adenozynowego A2A jako leków przeciwparkonsonowskich (grant KBN nr 2 PO5F 044 27, 2004-2007); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Grant na granty, 2007 (wsparcie w zakresie przygotowania wniosków projektowych do programu szczegółowego "Współpraca" 7. Programu Ramowego Wspólnoty Europejskiej w zakresie Badań, Rozwoju Technologicznego i Demonstracji, 2007-2013); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Nowi antagoniści receptora adenozynowego A2A, proponowane potencjalne leki w chorobie Parkinsona. Wpływ na neurony dopaminowe układu czarno-prążkowiowego szczura w modelu mikrodiaizy in vivo (grant KBN nr 4 PO5F 025 18, 2000-2002); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Działanie neuroprotekcyjne w zwierzęcym modelu choroby Parkinsona – rola sytemu adenozynergicznego (grant KBN nr 4 PO5A 048 10, 1996-1998); kierownik, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Właściwości neurochemiczne i aktywność biologiczna "dopalaczy" z grupy pochodnych katynonu (tzw. beta-ketoamfetamin), (grant NCN Opus-6 nr 2014/13/B/NZ7/02237, 2015-2017); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Trzecia grupa receptorów metabotropowych dla glutaminianu jako punkt działaniania przyszłych leków antypsychotycznych (grant NCN MAESTRO 2012/6/06/A/NZ7/00014); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Wpływ wybranych leków na układ dopaminowy w korze prefrontalnej w różnych modelach stresu (grant KBN nr 4 03252 91 01, 1993-1995); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Rola glutamatergicznych receptorów metabotropowych w chorobie Parkinsona (grant KBN nr 4 PO5A 123 19, 2000-2003); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Wpływ układu dopaminergicznego mózgu na regulację ekspresji cytochromu P 450 (grant KBN nr 2 PO5F 013 27, 2004-2007); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Rola cynku w mechanizmach adaptacyjnych po lekach przeciwdepresyjnych (grant KBN nr 2 PO5A 178 29, 2005-2008); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Antagoniści receptorów adenozynowych A2A jako związki przeciwparkinsonowskie i neuroprotekcyjne; badania w zwierzęcych modelach choroby Parkinsona (grant MNiSW nr N N401 1137 33, 2007-2010); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
  • Rola receptorowych kompleksów heterodimerycznych (D2-A2A i D2-CB1) w uzależnieniu kokainowym – aspekty behawioralne i neurochemiczne (grant MNiSW nr N N401 019 635, 2008-2011); wykonawca, Prof. dr hab. Krystyna Gołembiowska
Wszystkie granty