Pracownia Neuroendokrynologii Molekularnej


Profil badawczy
Badania prowadzone w Pracowni Neuroendokrynologii Molekularnej dotyczą neuroprotekcyjnego potencjału fitoestrogenów oraz selektywnych modulatorów receptorów estrogenowych (SERMs) i receptora węglowodorów aromatycznych (SAhRMs) w modelach hipoksji/ischemii i ekscytotoksyczności. Tematyka badawcza obejmuje także mechanizmy molekularne, za pośrednictwem których występujące w środowisku substancje hormonalnie czynne np. pestycyd DDT, nonylofenol czy benzofenon wpływają na komórki nerwowe ssaków.

Metody badawcze:

  • Hodowle pierwotne komórek nerwowych mózgu myszy prowadzone w systemie rozproszonym i organotypowym
  • Hodowle macierzystych komórek nerwowych i astrocytów
  • Modele hipoksji, ischemii i ekscytotoksyczności w komórkach nerwowych in vitro
  • Ocena cytotoksyczności poprzez pomiar uwalniania dehydrogenazy mleczanowej
  • Ocena przeżywalności poprzez barwienie komórek kalceiną AM i pomiar aktywności ATPazy
  • Ocena apoptozy poprzez pomiar błonowego potencjału mitochondrialnego i aktywności kaspazy-3, a także barwienie ciał apoptotycznych Hoechst’em 33342
  • Oznaczanie markerów stresu oksydacyjnego (ROS) przy zastosowaniu sondy fluorescencyjnej H2DCFDA (dioctan 2',7'-dichlorodihydrofluoresceiny)
  • Pomiar aktywności katalitycznej cytochromu CYP1A1 poprzez pomiar szybkości dealkilacji 7-etoksyrezorufiny  (EROD)
  • Pomiar ekspresji genów za pomocą metody qPCR i mikromacierzy
  • Pomiar ekspresji białek metodami ELISA  i Western Blot
  • Immunofluorescencyjna detekcja receptorów w komórkach nerwowych
  • Pomiar poziomu metylacji DNA
  • Transfekcje komórek
  • Wyciszenie ekspresji genów przy użyciu specyficznych siRNA wobec receptorów estrogenowych (ERα, ERβ, GPR30) i receptorów dla ksenobiotyków (AhR, RXR, PXR, CAR, PPAR)
  • Zastosowanie selektywnych ligandów receptorów oraz inhibitorów kaspaz, kalpain i kinaz
  • Podstawowe testy behawioralne: FST, TST, NOR.

Najważniejsze odkrycia:

  • 3,3’-diindolometan (DIM) chroni komórki nerwowe przed hipoksją poprzez obniżenie ekspresji receptora węglowodorów aromatycznych (AhR) i upośledzenie jego funkcji.
    DDT i jego metabolit aktywują receptory retinoidowe typu X (RXR) i wywołują hipometylację DNA w komórkach nerwowych myszy.
  • Receptor estrogenowy ERα warunkuje ochronny wpływ raloksifenu na komórki nerwowe poddane hipoksji, natomiast receptory estrogenowe ERβ i GPR30 pełnią kluczową rolę w neuroprotekcyjnym działaniu daidzeiny.
  • W komórkach nerwowych myszy pestycyd DDT i nonylfenol upośledzają szlaki receptorów estrogenowych, natomiast aktywują szlaki receptorów AhR i RXR.


Słowa kluczowe:
apoptoza, benzofenon, diindolometan, fitoestrogeny, hipoksja, hodowle pierwotne neuronów, ischemia, neuroprotekcja, neurotoksyczność, raloksifen, receptor węglowodorów aromatycznych, receptory estrogenowe, receptory ksenobiotyków, SERM, SAhRM.

Wszystkie publikacje
  • Neurotoksyczne działanie benzofenonu-3 : znaczenie receptorów estrogenowych oraz receptora retinoidowego X alfa., Mgr Agnieszka Wnuk

    Benzofenon-3 (BP-3) jest jednym z najczęściej używanych filtrów UV, którego aktywność jako substancji hormonalnie czynnej została udowodniona w modelu in vitro. Jednakże wiedza na temat wpływu benzofenonu-3 na układ nerwowy jest znikoma, zwłaszcza zaś brakuje systematycznych i kompleksowych danych dotyczących roli poszczególnych receptorów w neurotoksycznym efekcie działania tej substancji. Głównym celem niniejszego projektu jest zbadanie toksycznego wpływu benzofenonu-3 na komórki nerwowe oraz scharakteryzowanie molekularnego podłoża jego działania ze szczególnym uwzględnieniem receptorów estrogenowych i receptora retinoidowego X alfa. Podstawowa hipoteza badawcza zakłada, że benzofenon-3 wywołuje efekt neurotoksyczny oraz inicjuje procesy apoptotyczne w komórkach nerwowych jednocześnie modyfikując działanie receptorów estrogenowych (ERα, ERβ, GPR30) i receptora retinoidowego X alfa (RXRα), jak również zmienia profil metylacji DNA komórek nerwowych.

Wszystkie granty
  • Zespołowa Nagroda Wydziału V Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk, Mgr Agnieszka Wnuk
    Czwartek, 22 Listopada 2018
  • Stypendium START 2018 przyznawane przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej (FNP) dla Młodych Uczonych, Mgr Agnieszka Wnuk
    Sobota, 26 Maja 2018
  • Stypendium Prezesa PAN za wybitne osiągnięcia, Dr Joanna Rzemieniec
    Poniedziałek, 30 Listopada -0001
  • Stypendium L'oreal-UNESCO dla Kobiet i Nauki, Dr Joanna Rzemieniec
    Poniedziałek, 30 Listopada -0001
Wszystkie nagrody